Wysokość szafek kuchennych w bloku: blat od łokcia, szafki górne od zasięgu ręki

Blat ustaw 5 do 10 centymetrów niżej niż twój łokieć. Najwyższa półka, po którą sięgasz bez stołka, nie powinna być wyżej niż twój maksymalny zasięg ręki w górę. Dla przeciętnej dorosłej Polki według atlasu miar CIOP-PIB wychodzi blat na wysokości 94–99 cm i półka najwyżej na 198 cm. Dla przeciętnego mężczyzny: blat 102–107 cm, półka do 215 cm.

Od tych dwóch liczb zaczynam każdą rozmowę o wysokości szafek kuchennych, nie od katalogu. Katalog jest ułożony pod meble, nie pod ciebie. Kuchnię w bloku zwykle dziedziczysz razem z mieszkaniem i rzadko ktoś pyta, dla kogo ktoś ją kiedyś powiesił.

Skąd te liczby

Centralny Instytut Ochrony Pracy prowadzi Atlas miar człowieka: dane antropometryczne dorosłych Polaków w trzech centylach. Piąty centyl oznacza osoby niskie, bo 95 procent ludzi jest wyższych. Pięćdziesiąty centyl to środek, a dziewięćdziesiąty piąty centyl oznacza osoby wysokie. Z atlasu biorę pięć wymiarów w pozycji stojącej, w centymetrach:

Kto	Wzrost	Łokieć	Bark	Zasięg w górę	Czubki palców
Kobieta, 5 c	154,4	96,2	126,6	182,5	52,3
Kobieta, 50 c	165,1	103,8	135,7	197,7	63,1
Kobieta, 95 c	176,1	112,0	146,6	213,3	70,0
Mężczyzna, 5 c	166,8	103,6	136,5	198,5	58,7
Mężczyzna, 50 c	178,3	112,1	147,2	214,6	67,4
Mężczyzna, 95 c	189,4	120,5	157,4	231,6	74,1

W atlasie te wymiary mają swoje nazwy: wysokość ciała, wysokość łokciowa, wysokość barkowa, zasięg chwytu górny maksymalny i wysokość do trzeciego palca przy opuszczonej ręce.

Drugą połowę rachunku daje kanadyjski instytut bezpieczeństwa pracy CCOHS. W zaleceniach dla pracy na stojąco podaje wysokość powierzchni roboczej względem łokcia. Przy pracy lekkiej to około 5–10 cm poniżej łokcia, przy pracy ciężkiej 20–40 cm poniżej. Przy pracy precyzyjnej to około 5 cm powyżej łokcia, z podparciem. Krojenie, obieranie i przekładanie na talerze traktuję jako pracę lekką.

Wysokość blatu policzona od łokcia

Od wysokości łokciowej odejmuję 5 i 10 cm. Tak dostaję przedział, w którym powinna leżeć górna krawędź blatu.

Kto	Łokieć	Blat do pracy lekkiej
Kobieta, 5 centyl	96,2	86–91 cm
Kobieta, 50 centyl	103,8	94–99 cm
Kobieta, 95 centyl	112,0	102–107 cm
Mężczyzna, 5 centyl	103,6	94–99 cm
Mężczyzna, 50 centyl	112,1	102–107 cm
Mężczyzna, 95 centyl	120,5	111–116 cm

Rozrzut jest większy, niż się spodziewałam. Między niską kobietą a wysokim mężczyzną wychodzi prawie 30 cm różnicy w idealnej wysokości blatu, a kuchnia ma zwykle jeden blat na całej długości.

Własną wysokość łokciową zmierzysz w minutę. Stań prosto w butach albo kapciach, w których stoisz w kuchni. Zegnij rękę w łokciu pod kątem prostym i zmierz odległość od podłogi do spodu łokcia. Atlas podaje wymiary ciała, a podeszwa dokłada swoje. Dlatego własny pomiar jest dokładniejszy niż jakakolwiek tabela. Potem zmierz swój blat i porównaj.

Wysokość szafek w kuchni a wzrost: trzy strefy

Wysokość szafek kuchennych, dolnych i wiszących, rozpisuję na te same trzy strefy dostępu, których używam w całym mieszkaniu. Granice biorę z atlasu:

• strefa codzienna: od wysokości czubków palców przy opuszczonej ręce do wysokości barku; sięgasz bez schylania i bez podnoszenia ręki ponad bark,
• strefa sezonowa: od barku do maksymalnego zasięgu w górę; sięgasz, ale z wyciągniętą ręką,
• archiwum: powyżej zasięgu i poniżej czubków palców; potrzebny stołek albo przysiad.

Strefa	Kobieta 50 c	Mężczyzna 50 c	Kobieta 5 c
Codzienna	63–136 cm	67–147 cm	52–127 cm
Sezonowa	136–198 cm	147–215 cm	127–183 cm
Archiwum (góra)	powyżej 198 cm	powyżej 215 cm	powyżej 183 cm
Archiwum (dół)	poniżej 63 cm	poniżej 67 cm	poniżej 52 cm

Podział na strefy jest mój, nie atlasu. Atlas daje tylko granice, a ja przypisuję im to, jak często coś wyjmuję.

Jest jedno zastrzeżenie, którego nie da się pominąć. Maksymalny zasięg chwytu w atlasie oznacza rękę uniesioną w górę przy ciele. W kuchni stoisz przed blatem, a szafka wisi za nim. Sięgasz więc w górę i do przodu naraz. Zasięg jest wtedy mniejszy. O ile mniejszy, tego nie znalazłam w żadnym źródle, które otworzyłam. Dlatego wartości z tabeli traktuję jako górną granicę, a nie cel.

Z tej tabeli wychodzi to, co widać w wielu kuchniach w blokach. Szafki dolne leżą w dużej części poniżej strefy codziennej. Przy blacie na 90 cm i czubkach palców na 63 cm ponad dwie trzecie wysokości pod blatem wymaga schylenia się. Chodzi o odcinek od podłogi do 63 cm. Dlatego w dolnych szafkach szuflady wygrywają z półkami. Wysuwasz zawartość do siebie, zamiast klęczeć przed ciemnym wnętrzem.

Wysokość szafek nad blatem

Tu rachunek jest prosty, jeśli znasz wysokość blatu. Dolna krawędź szafki wiszącej to wysokość blatu plus odstęp. Pierwsza półka w środku leży kilka centymetrów wyżej, bo szafka ma dno.

Blat	Odstęp	Dolna krawędź szafki	Względem barku kobiety 50 c (136 cm)
86 cm	45 cm	131 cm	poniżej barku
90 cm	45 cm	135 cm	na wysokości barku
90 cm	60 cm	150 cm	14 cm powyżej barku
96 cm	60 cm	156 cm	20 cm powyżej barku

Odstęp 45 cm nie jest z sufitu. Tyle podaje ministerialny poradnik „Standardy dostępności budynków dla osób z niepełnosprawnościami” (Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa, 2017). Ten odstęp dotyczy płytkich szafek nad blatem w kuchni przystosowanej do potrzeb osoby na wózku, razem z blatem na wysokości 70–80 cm. To są zalecenia dla konkretnych użytkowników, nie standard dla każdej kuchni. Pokazują jednak, że szafka zawieszona niżej od razu sprowadza więcej półek do strefy codziennej.

Czego tu nie policzę: minimalnej odległości szafki od płyty grzewczej i okapu. Podaje ją producent w instrukcji montażu konkretnego urządzenia. Ta instrukcja ma pierwszeństwo przed każdą tabelą z bloga.

Szafki kuchenne do sufitu

Zabudowa do sufitu brzmi jak czysty zysk, ale liczby pokazują, do której strefy ten zysk trafia. Liczę dla dwóch przykładowych wysokości kuchni, 250 i 260 cm. Swoją zmierz, bo nie ma jednej wysokości dla wszystkich bloków.

Wysokość kuchni	Nad zasięgiem kobiety 50 c	Nad zasięgiem mężczyzny 50 c	Nad zasięgiem kobiety 5 c
250 cm	52 cm	35 cm	68 cm
260 cm	62 cm	45 cm	78 cm

Przy suficie na 250 cm i przeciętnej kobiecie górne pół metra zabudowy jest poza zasięgiem ręki. To nie jest zła wiadomość, tylko informacja, co tam włożyć. Archiwum kuchenne to rzeczy używane raz, dwa razy w roku: foremki świąteczne, duży garnek na przetwory, zapas papieru do pieczenia. Wszystko, po co sięgasz co tydzień, a stoi wyżej, i tak wyląduje na blacie. Nikt nie wyciąga stołka po durszlak.

Szafki do sufitu mają sens, jeśli od razu wiesz, że górny rząd jest archiwum, i masz stabilny stołek w zasięgu jednego kroku. Jeśli stołek stoi w piwnicy, górny rząd zapełni się rzeczami, o których zapomnisz.

Wymiary szafek kuchennych a norma

Wymiary modułów kuchennych opisuje europejska norma EN 1116:2018 (w Polsce PN-EN 1116). Według streszczenia na stronie szwedzkiego instytutu normalizacyjnego SIS określa ona wymiary koordynacyjne szafek, blatów, frontów i sprzętu do zabudowy. Chodzi o wysokość, szerokość, głębokość i miejsce na urządzenia. Normy nie czytałam w całości, bo jest płatna, dlatego nie przepisuję z niej żadnej liczby. Wymiary z kart katalogowych sklepów też tu nie wchodzą.

Z mojej strony są dwie rzeczy, które da się zrobić bez normy. Zmierz swój blat, szafki i sufit, a potem przyłóż do nich wysokość swojego łokcia i zasięgu. Pojemność całego mieszkania, w litrach, policzyłam osobno w tekście o litrach przechowywania, a inne strefy domu są w dziale o strefach. U mnie ten rachunek skończył się przeprowadzką rzeczy: z górnej półki na dolną i z dolnej szafki do szuflady.