Pochłaniacz wilgoci w szafie i w piwnicy: ile wody zbiera w bloku i kiedy nie ma sensu

Szafa 200 × 100 × 60 cm ma 1,2 m³ powietrza. Przy 20°C i 75% wilgotności jest w nim około 15,5 g wody, a przy 55% jest jej o 4,1 g mniej. Tabletka 450 g może związać kilkaset gramów. Pochłaniacz wilgoci do szafy zbiera więc głównie wodę, która do szafy dopływa. O sensie decyduje dopływ, nie sama objętość.

Do rachunku biorę tabletkę Ceresit STOP Wilgoci AERO 360° firmy Henkel, bo producent publikuje jej kartę charakterystyki. To przykład, nie polecenie marki. Inny wkład do pochłaniacza wilgoci może mieć inny skład.

Producent deklaruje: tabletka 450 g, do pomieszczeń do 20 m², działanie do 3 miesięcy, w zależności od wilgotności i temperatury pomieszczenia, oraz usuwanie wilgoci do „optymalnego poziomu 50–60%”. Nie podaje jednak, ile gramów albo mililitrów wody zbiera jedna tabletka.

Najpierw policz wodę w powietrzu

Użyłam dwóch wzorów. Pierwszy podaje Światowa Organizacja Meteorologiczna, WMO. To ciśnienie pary nasyconej w hPa dla temperatury t w °C:

e_w(t) = 6,112 × exp[17,62 × t / (243,12 + t)]

Drugi to rachunek z równania gazu doskonałego:

a = 216,7 × e / (273,15 + t)

gdzie e = e_w(t) × wilgotność / 100, a wynik jest w g/m³. Stała 216,7 to 100 × M / R dla M = 18,015 g/mol i R = 8,314 J/(mol·K). To rachunek, nie cytat ze źródła.

Temperatura	Nasycenie 100%	55%	65%	75%	85%
12°C	10,6 g	5,9 g	6,9 g	8,0 g	9,0 g
20°C	17,2 g	9,5 g	11,2 g	12,9 g	14,7 g

Tabela podaje gramy wody w metrze sześciennym powietrza. W powietrzu małej szafy nie ma litrów wody. Są gramy. Litry pojawiają się dopiero wtedy, gdy powietrze stale się wymienia albo źródło wilgoci siedzi w samych rzeczach.

Wymiary schowków przyjęłam jak w modelu z tekstu o litrach przechowywania w mieszkaniu 48 m². To model, nie pomiar twojej szafy.

Miejsce	Objętość	Stan wyjściowy	Wody w powietrzu	Po obniżeniu o 20 punktów procentowych	Różnica
Szafa dwudrzwiowa 200 × 100 × 60 cm	1,2 m³	20°C, 75%	15,5 g	11,4 g przy 55%	4,1 g
Szafa wnękowa 240 × 150 × 60 cm	2,16 m³	20°C, 75%	27,9 g	20,5 g przy 55%	7,4 g
Komórka lokatorska 200 × 150 × 120 cm	3,6 m³	12°C, 85%	32,6 g	24,9 g przy 65%	7,7 g

Temperatury i wilgotności w tabeli to przyjęte przykłady do rachunku, nie odczyty. Podstaw własne z higrometru. Objętość liczę dla pustego schowka, a rzeczy zabierają część powietrza, więc w realnej szafie jest go mniej. Dla decyzji ważniejszy jest jednak dopływ.

Jak działa pochłaniacz wilgoci z chlorkiem wapnia

Producent opisuje mechanizm tak: wkład usuwa wilgoć z powietrza i zamienia ją w roztwór soli, czyli solankę. Roztwór zbiera się w zbiorniku. Tabletka maleje, aż rozpuści się całkowicie.

Karta charakterystyki podaje skład: chlorek wapnia, nr CAS 10043-52-4, w stężeniu od 60% do mniej niż 80%. Karta klasyfikuje produkt jako drażniący dla oczu i każe chronić go przed dziećmi, a producent na stronie dodaje: poza zasięgiem dzieci i zwierząt.

OxyChem, producent chlorku wapnia, opisuje go jako higroskopijny i rozpływający się w wilgotnym powietrzu. Stały chlorek wapnia chłonie wodę, aż się rozpuści. Roztwór chłonie dalej, aż ciśnienie pary nad roztworem zrówna się z ciśnieniem pary w powietrzu. Gdy wilgotność powietrza spada, woda odparowuje z roztworu do powietrza.

Pełnego zbiornika nie zostawiaj więc „na później”. Producent pisze, żeby wylać solankę do sedesu, i nie poleca używania jej do innych celów. Ja taki pojemnik stawiam na dole szafy, na tacce. Przewrócony pojemnik oznacza solankę na ubraniach i na metalu.

Czy pochłaniacz wilgoci działa: zapas tabletki w gramach

Da się policzyć górną granicę. To rachunek, nie deklaracja producenta. OxyChem podaje wzór:

woda na jednostkę masy produktu = (stężenie początkowe / stężenie końcowe) − 1

W przykładzie z podręcznika, przy 25°C i 70% wilgotności, stężenie końcowe wynosi około 27%. W tabletce 450 g jest od 270 g do niecałych 360 g chlorku wapnia. Przyjęłam, że reszta tabletki nie chłonie wody.

Dla 60%:

(0,60 / 0,27) − 1 = 1,22 g/g

450 g × 1,22 = około 550 g wody

Dla 80%:

(0,80 / 0,27) − 1 = 1,96 g/g

450 g × 1,96 = około 880 g wody

Wychodzi od około 0,55 l do niecałych 0,9 l wody na tabletkę, w stanie równowagi, przy 25°C i 70% wilgotności. Zakładam przy tym, że solanka w zbiorniku nadal ma kontakt z powietrzem. Przy niższej wilgotności maksimum jest mniejsze. Nie podaję liczby, ponieważ wymagałaby odczytu z wykresu dla innych warunków.

Teraz zderz to z szafą. Dolny wynik 550 g dzielę przez różnicę z tabeli:

Schowek	Różnica po zbiciu wilgotności	550 g wystarcza na
Szafa 1,2 m³	4,1 g	około 130 pełnych objętości powietrza
Szafa wnękowa 2,16 m³	7,4 g	około 74 pełne objętości powietrza
Komórka 3,6 m³	7,7 g	około 72 pełne objętości powietrza

Wiersz komórki jest przybliżeniem, bo chłonność policzyłam dla 25°C, a komórka w modelu ma 12°C. Jedna porcja powietrza w szafie to dla tabletki kilka gramów. Zużywa ją dopływ.

Model „gdyby” pokazuje skalę. Gdyby powietrze w komórce wymieniało się w całości raz na godzinę i za każdym razem trzeba było zdjąć 7,7 g, zapas 550 g starczyłby na około 72 godziny, czyli 3 doby. Gdyby szafa wymieniała powietrze raz na dobę i trzeba było zdjąć 4,1 g, zapas starczyłby na około 130 dni.

Ile razy naprawdę wymienia się powietrze w twojej szafie albo piwnicy, tego nie wiem. Żadne ze źródeł, które otworzyłam, tego nie podaje. OxyChem pisze też, że szybkość chłonięcia trudno oszacować, ponieważ zależy od powierzchni styku z powietrzem i ruchu powietrza.

Zimna ściana robi wilgotność bez dolewania wody

CCI, kanadyjski instytut konserwacji, pisze, że regały i szafy przy ścianach zewnętrznych mają wysoką wilgotność względną w czasie chłodów. Najbardziej cierpią rzeczy, które same dobrze izolują, na przykład zrolowane tkaniny i ubiory.

Policzyłam ten efekt na przykładzie. W pokoju jest 21°C i 50% wilgotności. To daje e = 12,4 hPa, 9,1 g/m³ i punkt rosy 10,2°C. Ta sama ilość wody przy chłodniejszej powierzchni daje:

Temperatura przy ścianie	Wilgotność względna
18°C	60%
16°C	68%
14°C	78%
12°C	89%

Wzór jest krótki:

wilgotność przy zimnej powierzchni = 100 × e / e_w(t zimnej powierzchni)

Dla pokoju 21°C i 60% wilgotności, czyli e = 14,9 hPa, robi się ostrzej:

Temperatura przy ścianie	Wilgotność względna
18°C	72%
16°C	82%
14°C	93%
12°C	para się skrapla

Temperatury przy ścianie to przykłady do rachunku, nie pomiary. CCI podaje 75% wilgotności względnej jako praktyczny próg zawilgocenia. W tym samym tekście wskazuje szkody dla rzeczy: pleśń, szybką korozję i skrajne formy uszkodzeń mechanicznych. Dla czystych materiałów organicznych pochodzenia roślinnego zwykle trzeba 80–85%, żeby rozwój pleśni był w ogóle prawdopodobny.

W pierwszym przykładzie przy 14°C wychodzi 78%, czyli powyżej progu 75% z CCI, bez żadnej dodatkowej wody. Pochłaniacz w takiej szafie musiałby osuszać powietrze z całego pokoju, które stale napływa w chłodną szczelinę. Jeśli mebel stoi przy ścianie zewnętrznej w wielkiej płycie, wróć do tekstu o pawlaczu, ścianie zewnętrznej i zgłoszeniu do administracji.

Trzy decyzje: szafa, zimna ściana, piwnica

Sytuacja	Czy ma sens	Dlaczego	Co zamiast
Zamknięta szafa przy ścianie wewnętrznej, wilgoć chwilowa po sezonie albo po schowaniu rzeczy nie do końca suchych	Tak	Dopływ jest mały, a zapas tabletki duży wobec kilku gramów w powietrzu szafy	Użyj małego wkładu albo saszetki. Producent sam kieruje saszetki 2 × 50 g do szaf, kredensów i szafek na buty. Ustaw co najmniej 10 cm od ściany i nie przy rurze grzewczej
Szafa albo regał przy ścianie zewnętrznej zimą	Sam pochłaniacz nie ma sensu	Przyczyną jest temperatura powierzchni, nie sama ilość wody w pokoju	Odsuń mebel i rzeczy od ściany. Tkaniny i papier przenieś. Ciemne plamy na ścianie zgłoś administracji jako sprawę budowlaną
Komórka lokatorska z ażurowymi drzwiami albo kratką	Otwarty pochłaniacz wilgoci do piwnicy nie ma sensu	Dopływ powietrza jest praktycznie nieograniczony. W modelu jednej pełnej wymiany na godzinę zapas 550 g kończy się po około 3 dobach	Zamknij wrażliwe rzeczy w szczelnym pudle i włóż saszetkę do środka. Papier i tkaniny lepiej zabierz z piwnicy

Według CCI piwnice kojarzą się z zawilgoceniem. Przy ochronie na poziomie opakowania CCI pisze najpierw o zatkaniu otworów i szczelin, którymi wnika powietrze. Worek polietylenowy jest zamknięty dostatecznie, jeśli przy lekkim ściśnięciu czuć opór uwięzionego powietrza. Tę samą kolejność stosuję do pudła z pokrywą: najpierw szczelność, potem saszetka.

Przy rotacji ubrań trzymaj się zasady, którą opisałam w tekście o rotacji sezonowej w dwóch pudłach: tkaniny chowaj suche. Pochłaniacz nie naprawia mokrego swetra zamkniętego w pudle.

Czego źródła nie mówią

Producent nie podaje, ile wody zbiera tabletka. Liczby od około 0,55 l do niecałych 0,9 l są moim rachunkiem z karty charakterystyki i wzoru OxyChem, dla 25°C i 70% wilgotności.

„Do 20 m²” oznacza powierzchnię podłogi. Nie ma tam wysokości pomieszczenia, kubatury ani szczelności. Nie przeliczam tego na m³.

Nikt w tych źródłach nie podaje, ile razy na dobę wymienia się powietrze w szafie albo piwnicy bloku. Nikt nie podaje też szybkości chłonięcia w gramach na dobę. „Do 3 miesięcy” jest deklaracją producenta z zastrzeżeniem zależności od wilgotności i temperatury.

CCI nie ocenia pochłaniaczy z chlorkiem wapnia. Pisze o żelu krzemionkowym w gablotach i o domowych osuszaczach. Osuszacz elektryczny to osobna kategoria i osobny rachunek.

Nie ma tu źródła na temperaturę ściany zewnętrznej w wielkiej płycie ani na wilgotność w piwnicach bloków. W mojej piwnicy nie leży nic z papieru ani z tkanin. Pochłaniacze kupowałam kiedyś „na wszelki wypadek”, zanim cokolwiek policzyłam.

Kolejność robót na tydzień

1. Włóż higrometr do szafy na 7 dni.
2. Odczytuj rano, przed otwieraniem drzwi na dłużej.
3. Zmierz odstęp szafy od ściany zewnętrznej. To 5 minut.
4. Jeśli szafa stoi przy ścianie wewnętrznej i wilgotność skacze po schowaniu rzeczy, użyj saszetki albo małego wkładu.
5. Jeśli szafa stoi przy zimnej ścianie, najpierw odsuń mebel i rzeczy.
6. Jeśli chodzi o komórkę lokatorską, kup szczelne pudło przed pochłaniaczem.

Więcej takich decyzji trzymam w dziale mały metraż. Higrometr leży w szafie tydzień, a odczyt zajmuje minutę dziennie. Zacznij od odczytu, nie od koszyka w sklepie.